PROF. PYOTR UFIMTSEV...

Rahmetlik hocamız Cahit ÇIRAY ile yaptığımız sohbetlerden birinde kendisi ile ilgili anlattığı anıyı hiç unutmadım. Malum akışkanlar mekaniğine ilişkin kendisinin bilim dünyasına hediye ettiği özel matematiksel modellemeleri ve denklemleri vardır. Yıllar öncesinde, bir bilimsel toplantıda, yaptığı sunum sonrası bir Rus profesörün kendisini gölge gibi takip ettiğini anlatmıştı. Neredeyse kendisini bir saniye bırakmayan bu Rus profesörün, İngilizce bilmediği halde, yanındaki arkadaşıyla Rusça-İngilizce çevirilerle sunuma konu olan modellemeye ilişkin birçok soru yönelttiğini gülerek söylemişti. Kimse bu kadar soru sormazken, Rus profesörün soru sormasını garipsediğinden bahsetmişti. Cahit Hocamız yıllar sonra Rus bilimsel yayınlarında birinde denklemi nükleer reaktörlerin soğutulmasına ilişkin bir çalışmada görünce anlamış merakı! “Altının kıymetini sarraf bilir” tanımı tam da bu olsa gerek.

Bu anı bana başka bir hikayeyi anımsatıyor. Prof. PyotrUfimtsev’i duydunuz mu? 1962’de SSCB'de yayınladığı “Difraksiyonun Fiziksel Teorisi” çalışmaları, elektromanyetik dalgaların kenar ve köşelerden nasıl yansıdığını matematiksel olarak açıklayarak düşük radar görünürlüğünün teorik temelini atan kıymetli bir bilim adamıdır. Çalışması Sovyetler’de önemsiz, teorik ve “pratik değeri az” kabul edilerek Batı’ya açık şekilde yayımlandı. Ufimtsev’in denklemleri sayesinde radar dalgalarının nesnelerden nasıl geri döneceği hesaplanabilir hale geldi. Bu, “radar kesit alanı” tahmininde devrim yarattı.

1970’lerde Lockheed Skunk Works, Ufimtsev’in kitabının İngilizce çevirisini buldu. Bu matematiksel model, ilk tasarımın temelini oluşturdu. O dönemde, malum çok kısıtlı olan bilgisayarlar aerodinamikten çok radar yansımalarını hesaplamak için kullanıldı. Bilgisayarların işlem gücünün yetersizdi. Bu nedenle hesaplamalar parça parça yapıldı ve düz paneller bir araya getirilerek kendine özgü bir tasarım oluşturuldu. Ufimtsev’in formülleri sayesinde, düz yüzeylerden oluşan, aerodinamik açıdan “imkânsız”, çoğuna göre biraz da çirkin sayılabilecek F-117 şekli ortaya çıktı. F-117, dünyanın ilk operasyonel hayalet uçağı oldu ve havacılıkta radikal bir devrim ile bir uçağın hayatta kalabilirliğini hız veya manevra kabiliyeti yerine düşük görünürlük yoluyla sağlayabileceğini gösterdi. F-117, bugün F-35'e kadar gelen neslin öncüsü oldu.

Ufimtsev’in çalışmaları, bence “teorik önemsizlik” ile “pratik devrim” arasındaki ironiyi gösterir. Ruslar, dayanıklılık, hız, manevra üzerine odaklanırken, ABD, düşük görünürlük ve teknoloji üstünlüğü üzerine inşa etti tasarımlarını.

Sonuçta Ufimtsev’in denklemleri, matematiksel soyutlamanın savaş doktrinini nasıl değiştirebileceğinin açık kanıtıdır.

Öte yandan, bize de ders olması gereken ve ülkemizde eksikliğini hissettiğim bir konudur bu: Tasarım; matematik, fizik ve kimya ile başlar!

Havacılığın duayenlerini saygı ve minnetle anıyorum...

Uğur Kakasçı -AerospaceSpecialist

Hep aynı sözü söyleriz: “Adam bulmuş”, sonra da yükünü tutmuş, gelecek nesillere miras bırakmış, sade kendine değil, yakınlarına, çevresine ve ülkesine yararı olmuş. Bizler ise bu buluştan pratik çıkar elde etmenin yolunu bulmuş, bu yolla geçimini sağlamaya çalışmışız.

Ali Nesin: “Ne işime yarayacak diye öğrenmeye başlarsan ancak mühendis (tr; hesaplayıcı) olabilirsin, başkalarının bulduklarını tekrar edersin. Elektrikli arabayı, bilgisayarı yapmışlar, sen de yaparsın ama bilgisayarı, interneti bulamazsın, uzaya gidemezsin; onlar gittikten sonra gidebilirsin.”

Neler mi bunlar;

1.Tekerlek

İnsanlık tarihini değiştiren ilk icatlardan biridir. Tekerlek, Sümerler tarafından icat edilmiştir. En eski tekerlek kanıtları Uruk kentinde bulunmuştur. İlk tekerlekler ulaşım için değil, çömlekçilikte (çömlekçi çarkı) kullanılmıştır. Ulaşımda kullanılan tekerlekli arabalar ise biraz daha sonra, MÖ 3200 civarında ortaya çıkmıştır. Aslında, buradaki önemli yenilik tekerleğin kendisi değil, tekerleğin sabit bir platforma bağlanmasını sağlayan sabit bir aks kombinasyonuydu. Aksın boyutu, deliğin içindeki sıkılığı (çok sıkı değil ama çok gevşek de değil) kritik bir faktördü.

2.Matbaa

15. yüzyılda Johannes Gutenberg tarafından icat edilen matbaa, insanların iletişim kurma ve bilgi paylaşma biçiminde büyük bir dönüşüm yarattı. Bu buluş, bilgi ve fikirlerin yayılmasında da çok önemli bir rol oynadı. Eğitimin gelişmesine, bilimsel ve kültürel bilginin hızla yayılmasını sağladı.

3.Antibiyotikler

Antibiyotiklerin 20. yüzyılda Alexander Fleming tarafından keşfi, tıp alanını büyük ölçüde değiştirdi ve sayısız hayat kurtardı. Antibiyotiklerin keşfinden önce enfeksiyonlar genellikle ölümcüldü ve etkili bir tedavi yoktu. Penisilin gibi antibiyotiklerin keşfi, enfeksiyonları tedavi etme ve önleme şeklimizi büyük ölçüde geliştirdi. Böylece, bulaşıcı hastalıklardan ölüm oranı büyük ölçüde azaldı. Sonuç, 35-40 olan ortalama ömür, birden +65 oldu.

4.Elektrik

Elektrik, dünyamızda var olan doğal bir güç olduğu için icat edilmesine gerek yoktu. Ancak keşfedilmesi ve anlaşılması gerekiyordu. Sanayi toplumlarının önünü açan, 19. yüzyılda elektrik teknolojisinin gelişimi ile dünyada büyük bir devrim etkisi yaratan ve bugün hayatımızda mutlak bir rol oynayanelektrik.

5.Röntgen

1895'te Alman mühendis ve fizikçi Wilhelm Conrad Röntgen, radyasyon potansiyeli üzerine iki aylık bir çalışma yürütüyordu. Kısa süre sonra, X-ışınlarının iskelet ve organların net bir resmini göstermek için insan dokularından geçebileceğini keşfetti. Bu gözlemler, bugün bildiğimiz şekliyle radyolojinin gelişmesine yol açtı. O zamandan beri tıp uzmanlarına kemik kırıkları, tümörler ve daha birçok teşhis konusunda yardımcı oluyor.

6.Nükleer enerji

Nükleer enerji ilk olarak 1930'larda, atomları nötronlarla çarpıştırmanın onları parçalayarak büyük miktarda enerji üretebileceğini bulan İtalyan fizikçi EnricoFermi tarafından keşfedildi. Nükleer enerji, bugün dünya çapında yaygın olarak kullanılmaya devam ediyor ve küresel enerjinin yaklaşık yüzde 10'unu üretiyor. Bilim adamları, teorik olarak temiz, sınırsız enerji üretebilen kullanılabilir nükleer füzyon reaktörleri yaratmak için çalışıyorlar.

7.İnternet

1960'larda bir bilgisayar bilimci ekibi, kurumdaki bilgisayarları birbirine bağlamak için internetin atası ARPANET adlı bir iletişim ağı kurdu. Bilgisayar bilimcisi ve ekip üyesi Lawrence Roberts "paket anahtarlama" adı verilen bir veri aktarım yöntemi kullandı. Bu teknoloji, 1970'lerde internet için çok önemli iletişim protokollerini geliştiren bilim adamları Robert Kahn ve VintonCerf tarafından geliştirildi. Bunun için Kahn ve Cerf genellikle internetin mucitleri olarak anılır.1989 yılında bilgisayar bilimcisi Tim Berners-Lee'nin CERN'de (Avrupa Nükleer Araştırma Örgütü) çalışırken World Wide Web'i (WWW) icat etmesiyle internet daha da gelişti.CERN'e göre, ana "WWW' fikri; gelişen bilgisayar teknolojilerini, veri ağlarını ve köprü metnini, güçlü ve kullanımı kolay bir küresel bilgi sisteminde birleştirmekti. Bu gelişme internet dünyasını herkese açtı ve dünyayı daha önce hiç olmadığı kadar birbirine bağladı.

8.AI (Yapay Zekâ)

AI, insanlığın en büyük buluşlarından biri haline dönüşmek üzere. Büyük verilerin analizi konusunda insanüstü bir yeterliliğe sahip olan yapay zekâ, açıkça programlanmadan öğreniyor ve yeni durumlara uyum sağlıyor. Bu, AI'nın zaman içinde gelişebileceği ve daha verimli, etkili ve akıllı hale gelebileceği anlamına da geliyor. Örneğin hastalıkların nasıl tedavi edileceğine dair anlayışımız gibi birçok konu ile eğitim, güvenlik, tarım, madencilik, sosyal hizmetler gibi daha birçok alanda daha hızlı keşifler ve büyük sıçramalar yapılmasına yol açabilir.

Времяпозади, времявперед, времянерядом.

Zaman geride kaldı, zaman ileride, zaman yakın değil.

https://servetbasol.com