Vecihi Hürkuş’u Tanımayan Havacılık

Türkiye havacılıkta büyük başarılara imza atarken, gökyüzündeki en büyük öncülerinden birini unutuyor. Oktay Erdağı, Vecihi Hürkuş'un yalnızca bir tarihî şahsiyet değil, Türk havacılığının hafızası ve bağımsızlık idealinin simgesi olduğunu vurgulayarak çarpıcı bir yüzleşmeye çağırıyor.

İşte Erdağı'nın yazısı:

Bir Ülke Kendi Gökyüzü Kahramanını Nasıl Unutur?
Bir ülkenin havacılık seviyesini yalnızca sahip olduğu uçakların sayısıyla, açtığı havalimanlarıyla, taşıdığı yolcuyla ya da verdiği pilot lisanslarıyla ölçemeyiz. Gerçek bir havacılık kültürü; geçmişini bilmekle, öncülerine sahip çıkmakla ve genç kuşaklara bir hafıza bırakmakla oluşur.
Türkiye bugün uçak filosunun büyüklüğünden, yolcu sayılarından, yeni terminallerden ve uluslararası başarılarından söz ediyor. Ancak bütün bu rakamların ve gösterişli açıklamaların arkasında çok ciddi bir eksiklik bulunuyor:
Türkiye, kendi havacılık tarihini ve bu tarihin en önemli isimlerinden biri olan Vecihi Hürkuş’u yeterince tanımıyor.
Daha açık söylemek gerekirse, Vecihi Hürkuş’un ülkemizde yalnızca sıradan vatandaşlar tarafından değil, bizzat havacılık sektörünün içinde bulunan insanlar tarafından bile yeterince bilinmemesi ve önemsenmemesi, Türk havacılığı adına büyük bir ayıp ve ciddi bir kültürel yoksunluktur.
Pilotlarımızın, mühendislerimizin, teknisyenlerimizin, havacılık yöneticilerimizin, akademisyenlerimizin ve havacılık öğrencilerimizin önemli bir bölümünün Vecihi Bey’in hayatını, mücadelesini ve Türk havacılığına yaptığı katkıları yeterince bilmediği görülmektedir.
Oysa Vecihi Hürkuş, yalnızca geçmişte yaşamış bir pilot değildir.
O, Türkiye’de havacılık düşüncesinin, uçak üretme iradesinin, özel girişimciliğin, uçuş eğitiminin ve gökyüzüne bağımsız biçimde ulaşma idealinin sembolüdür.
Her Yere İsim Veriyoruz, Vecihi Hürkuş’u Unutuyoruz
Türkiye’de yıllardır havalimanlarına, terminallere, uçaklara, eğitim merkezlerine, salonlara, caddelere ve çeşitli havacılık tesislerine isimler veriliyor.
Bazı isimler elbette son derece değerlidir ve yaşatılmayı hak etmektedir. Ancak havacılıkla doğrudan ilgisi bulunmayan, hatta kamuoyunun büyük bölümünün kim olduğunu bile bilmediği kişilerin isimleri havacılıkla ilgili eserlere verilirken, Vecihi Hürkuş’un adının çoğu zaman akla dahi gelmemesi düşündürücüdür.
Bu yalnızca bir isimlendirme meselesi değildir.
Bu durum, Türkiye’nin kendi havacılık tarihine hangi gözle baktığını göstermektedir.
Bugün ülkemizde çok sayıda havalimanı bulunmaktadır. Yüzlerce yolcu ve eğitim uçağı uçmaktadır. Çok sayıda havacılık okulu, fakülte, yüksekokul, laboratuvar, simülatör merkezi, hangar ve eğitim tesisi faaliyet göstermektedir.
Peki bunların kaçında Vecihi Hürkuş’un adı yaşamaktadır?
Kaç üniversitede Vecihi Hürkuş adına bir kürsü, araştırma merkezi, konferans salonu veya burs programı bulunmaktadır?
Kaç uçuş okulunda genç pilot adaylarına Vecihi Bey’in hayatı zorunlu bir ders konusu olarak anlatılmaktadır?
Kaç havayolu şirketi filosundaki bir uçağa Vecihi Hürkuş’un adını vermiştir?
Kaç havalimanında yolculara ve gençlere onun hayatını anlatan kalıcı bir sergi bulunmaktadır?
Bu sorulara vereceğimiz cevaplar, ne yazık ki Türk havacılık kültürünün ne kadar yüzeysel kaldığını ortaya koymaktadır.
Üniversitelerde Havacılık Eğitimi Var, Havacılık Hafızası Yok
Türkiye’de son yıllarda havacılık eğitimi veren üniversite ve bölüm sayısı büyük ölçüde artmıştır.
Pilotajdan uçak mühendisliğine, sivil hava ulaştırma işletmeciliğinden kabin hizmetlerine, uçak bakımından hava trafik kontrolüne kadar pek çok alanda eğitim verilmektedir.
Ancak eğitim yalnızca teknik bilgi aktarmak değildir.
Bir öğrenciye aerodinamik, meteoroloji, motor bilgisi, hava hukuku ve operasyon öğretebilirsiniz. Fakat o öğrenciye ülkesinin havacılık tarihini, bu tarihin hangi fedakârlıklarla oluşturulduğunu ve öncülerin hangi engellerle mücadele ettiğini anlatmıyorsanız, yalnızca meslek elemanı yetiştirirsiniz; havacı yetiştiremezsiniz.
Havacılık öğrencilerinin Vecihi Hürkuş’u yalnızca bir isim olarak duyması yeterli değildir.
Onun hangi şartlarda uçtuğunu, nasıl uçak yaptığını, bürokrasinin ve imkânsızlıkların karşısında nasıl direndiğini, hayatı boyunca neden mücadele etmek zorunda kaldığını bilmesi gerekir.
Çünkü Vecihi Hürkuş’un hayatı, yalnızca bir başarı hikâyesi değildir.
Aynı zamanda bu ülkede yeteneğin, girişimciliğin ve öncülüğün nasıl yalnız bırakıldığının da acı bir hikâyesidir.
Bugün üniversitelerde havacılık eğitimi verilirken Vecihi Hürkuş’a yeterince yer ayrılmıyorsa, öğretim üyeleri onun çalışmalarını araştırma ve yayın konusu yapmıyorsa, öğrenciler onun hayatını bilmeden mezun oluyorsa ortada ciddi bir eğitim eksikliği bulunmaktadır.
Bir ülkenin havacılık öğrencisi kendi öncüsünü tanımıyorsa, o eğitim sisteminin yalnızca ders programını değil, ruhunu da sorgulamak gerekir.
Vecihi Hürkuş’u Unutmak, Yerli Havacılık İradesini Unutmaktır
Vecihi Hürkuş’un hayatı bugün özellikle önemlidir.
Çünkü Türkiye yıllardır yerli ve millî havacılık projelerinden, uçak üretiminden, bağımsız teknolojiden ve havacılık sanayisinin geliştirilmesinden söz etmektedir.
Ancak yerli havacılık yalnızca bugünün projeleriyle başlamamıştır.
Bu topraklarda uçak yapma iradesi, gökyüzüne kendi kanatlarımızla yükselme hayali ve özel havacılık girişimciliği çok daha eski bir geçmişe sahiptir.
Vecihi Hürkuş bu iradenin en güçlü sembollerinden biridir.
Onun adını unutarak yerli havacılıktan söz etmek büyük bir çelişkidir.
Bugün yapılan her yerli uçakta, açılan her uçuş okulunda, eğitilen her pilotta ve kurulan her havacılık tesisinde Vecihi Hürkuş’un manevi mirasının bir izi bulunmaktadır.
Ancak biz bu izi görünmez hâle getirmiş durumdayız.
Bir toplum, öncülerini unutursa her nesil havacılığa yeniden başladığını zanneder. Geçmişte yapılanları bilmez, hatalardan ders çıkaramaz ve elde edilen tecrübeyi geleceğe aktaramaz.
Bu nedenle Vecihi Hürkuş meselesi yalnızca bir tarih veya vefa konusu değildir.
Bu aynı zamanda kurumsal hafıza, millî teknoloji ve gelecek vizyonu meselesidir.
Gösterişli Törenler Değil, Kalıcı Bir Hafıza
Vecihi Hürkuş’u yılda bir kez düzenlenen anma törenleriyle hatırlamak yeterli değildir.
Onun adını birkaç konuşmada kullanmak, sosyal medyada bir fotoğrafını paylaşmak veya ölüm yıldönümünde kısa mesajlar yayımlamak gerçek anlamda sahiplenmek değildir.
Yapılması gereken, Vecihi Hürkuş’u Türk havacılığının kalıcı hafızasına yerleştirmektir.
Öncelikle büyük bir havalimanına, havacılık üniversitesine veya ulusal ölçekte bir havacılık eğitim merkezine Vecihi Hürkuş’un adı verilmelidir.
Havacılık eğitimi veren üniversitelerde Türk havacılık tarihi dersi zorunlu hâle getirilmeli; Vecihi Hürkuş’un hayatı, çalışmaları ve mücadelesi bu derslerin merkezinde yer almalıdır.
Vecihi Hürkuş adına araştırma merkezi, burs programı ve genç havacılar ödülü oluşturulmalıdır.
Yolcu uçaklarına, eğitim uçaklarına, simülatör merkezlerine ve hangarlara onun adı verilmelidir.
Hayatı belgesellerle, filmlerle, kitaplarla ve dijital arşivlerle genç kuşaklara anlatılmalıdır.
Onun uçaklarının mümkün olan en doğru örnekleri üretilmeli; yalnızca müzelerde sergilenmemeli, eğitim ve havacılık etkinliklerinde de toplumla buluşturulmalıdır.
Çocuklar Vecihi Hürkuş’u yabancı havacılık kahramanlarından daha az tanımamalıdır.
Bir Uçağa İsim Vermek Yetmez
Elbette bir havalimanına veya uçağa Vecihi Hürkuş’un adını vermek önemlidir. Fakat mesele bundan ibaret değildir.
Vecihi Hürkuş’a gerçek anlamda sahip çıkmak, onun temsil ettiği değerlere sahip çıkmak demektir.
Azme, üretime, cesarete, girişimciliğe, bağımsız düşünceye ve bilime değer vermek demektir.
Yeni Vecihi Hürkuşların önünü bürokrasiyle kesmemek demektir.
Yerli uçak yapmak isteyenleri yalnız bırakmamak, genç girişimcileri desteklemek ve havacılığı yalnızca büyük şirketlerin faaliyet alanı olarak görmemek demektir.
Türkiye’nin geçmişte Vecihi Hürkuş’a yaptığı en büyük haksızlık, onu hayattayken yeterince desteklememekti.
Bugün yaptığımız haksızlık ise onu ölümünden sonra da yeterince tanımamak ve tanıtmamaktır.
Bu ülke Vecihi Hürkuş’u yalnızca kaybetmedi.
Onu yıllarca görmezden geldi, yalnız bıraktı ve sonunda hafızasının bir köşesine hapsetti.
Bu Utançla Yüzleşmeliyiz
Bugün kendisini havacı olarak tanımlayan herkesin bu konuda düşünmesi gerekir.
Bir pilot, Vecihi Hürkuş’u ne kadar tanıyor?
Bir havacılık öğrencisi onun hangi uçakları yaptığını biliyor mu?
Bir akademisyen onun hayatı üzerine kaç çalışma okudu veya yazdı?
Bir havayolu yöneticisinin filosundaki uçaklara isim verirken aklına neden Vecihi Hürkuş gelmiyor?
Bir kamu yöneticisi yeni bir havacılık tesisine isim verirken neden Türk havacılığının öncülerini hatırlamıyor?
Bu sorulara dürüst cevap vermeden güçlü bir havacılık kültürü oluşturamayız.
Vecihi Hürkuş’u tanımayan bir havacılık sistemi, kendi geçmişini tanımıyor demektir.
Geçmişini tanımayan bir sistem ise geleceğini yalnızca teknolojiyle kuramaz.
Uçak satın alabilirsiniz.
Havalimanı yapabilirsiniz.
Yolcu sayısını artırabilirsiniz.
Ancak tarih bilinci, vefa ve havacılık kültürü satın alınamaz.
Bunlar ancak sahiplenilerek, öğretilerek ve kuşaktan kuşağa aktarılabilir.
Vecihi Hürkuş’un adının ülkemizin havalimanlarında, uçaklarında, üniversitelerinde ve havacılık eserlerinde hak ettiği ölçüde yaşatılmaması Türk havacılığı adına utanç verici bir eksikliktir.
Artık bu ayıbı gidermenin zamanı gelmiştir.
Çünkü Vecihi Hürkuş, yalnızca geçmişimizin bir kahramanı değildir.
O, Türkiye’nin gökyüzüne bağımsız biçimde çıkma iradesinin adıdır.
Ve bir ülke, kendi gökyüzünün öncüsünü unutursa ne kadar yükselirse yükselsin, aslında hep eksik uçar.