Yeni bir haftaya giriyoruz.
Takvimler 24 Kasım'ı gösterecek.
Öğretmenler Günü.
Bir gün değil aslında.
Bir ülkenin geleceğini hatırlama günü.
Çünkü öğretmen dediğiniz, yalnızca okuma yazma öğreten insan değildir.
Bir çocuğun dünyasını değiştiren insandır.
Bir milletin yarınını şekillendiren insandır.
Cumhuriyet'in temellerini sağlamlaştıran insandır.
Başta Başöğretmenimiz Gazi Mustafa Kemal Atatürk olmak üzere, bu ülkenin aydınlık yarınları için emek veren bütün öğretmenlerimizin Öğretmenler Günü'nü kutluyorum.
Atatürk'ü rahmet, minnet ve sonsuz saygıyla anıyorum.
Elbette benim için 24 Kasım'ın çok daha özel bir anlamı var.
Babam Prof. Dr. İbrahim Başağaoğlu...
Kıymetli annem HaşimeBaşağaoğlu...
Teyzem Filiz İnce...
Yengelerim...
Ve ailemizde hayatını eğitime adamış bütün öğretmenlerimiz.
Hepsinin Öğretmenler Günü kutlu olsun.
Onlara yalnızca ailem oldukları için değil, Cumhuriyet'in değerlerini benimseyen, düşünen, sorgulayan, araştıran nesiller yetiştirmek için verdikleri emek nedeniyle de müteşekkirim.
İyi ki varsınız.
Çünkü bir ülkenin gerçek zenginliği ne yer altındaki madenidir ne de bankasındaki parası.
İyi yetişmiş insanıdır.
O insanı da öğretmen yetiştirir.
***
Gelelim memleketin diğer meselelerine.
Malum...
Hayat pahalı.
Hem de öyle böyle değil.
Sabah kalkıyorsunuz, bir başka zam haberi.
Akşam oluyor, bir başka şirketin mali sıkıntıya düştüğünü okuyorsunuz.
Yıllarca sektöründe isim yapmış, binlerce insana ekmek kapısı olmuş şirketler bile ayakta kalabilmek için mücadele ediyor.
Üretim pahalı.
Enerji pahalı.
Nakliye pahalı.
Kira pahalı.
İşçilik maliyetleri artıyor.
Finansmana ulaşmak kolay değil.
Tüketici deseniz, onun da alım gücü ortada.
Herkes bir şeylerden kısmaya çalışıyor.
Ama nereye kadar?
Bir işletme maliyetini kısmaya çalışıyor.
Çalışan evinin masrafını kısmaya çalışıyor.
Emekli pazar alışverişini kısmaya çalışıyor.
Sonunda dönüp dolaşıp aynı yere geliyoruz.
Üretim.
Bir ülke üretmeden, ürettiğine değer katmadan, teknolojisini geliştirmeden kalıcı refah sağlayabilir mi?
Zor.
Çok zor.
Bir zamanlar kendi kendine yetebilmekle övünen bir tarım ülkesiydik.
Bugün saman ithalatını bile konuşur hale geldik.
Elbette ithalat yapmak tek başına kötü bir şey değil.
Dünya ticareti zaten bunun üzerine kurulu.
Ama mesele şu:
Üretebildiğiniz bir ürünü, üretim gücünüz zayıfladığı için dışarıdan almak zorunda kalıyorsanız, orada düşünmeniz gereken bir sorun vardır.
Toprağınız var.
İnsanınız var.
Bilginiz var.
Tecrübeniz var.
Peki neden bu kadar zorlanıyoruz?
Bence artık bu sorunun cevabını ciddi ciddi aramalıyız.
Çünkü ekonomi yalnızca rakamlardan ibaret değil.
Bir annenin mutfak alışverişidir.
Bir babanın çocuğuna aldığı ayakkabıdır.
Bir gencin gelecek hayalidir.
Bir esnafın akşam kepenk kapatırken yaptığı hesaptır.
İşte ekonomi tam da budur.
***
Bizim havacılık sektörüne gelelim.
Dünyada rekabet her geçen gün sertleşiyor.
Havayolları yeni pazarlar arıyor.
Yeni gelir kaynakları geliştiriyor.
Yolcu deneyimini farklılaştırmaya çalışıyor.
Artık yalnızca bir noktadan diğerine yolcu taşımak yetmiyor.
Markanızı da yaşatmanız gerekiyor.
Yolcunun zihninde yer edinmeniz gerekiyor.
Hatta yolculuk bittikten sonra bile onun hayatında kalabilmeniz gerekiyor.
Geçtiğimiz günlerde Türk Hava Yolları'nın resmi ürün mağazasını, yani OfficialStore girişimini görünce gerçekten sevindim.
Neden mi?
Çünkü bu fikri yıllar önce dönemin Yönetim Kurulu ve İcra Başkanı'na bizzat sunmuştum.
Üstelik yalnızca internet üzerinden satış yapılmasını değil, fiziksel mağazalar açılmasını da önermiştim.
İstanbul'daki havalimanlarında...
Ankara'da...
İzmir'de...
Antalya'da...
Türk Hava Yolları markasını taşıyan ürünlerin satıldığı mağazalar.
Düşünsenize.
Dünyanın dört bir yanından gelen yolcular.
Türk Hava Yolları'nın maket uçakları, özel koleksiyonları, seyahat aksesuarları, hediyelik eşyaları...
Hem marka bilinirliği.
Hem ek gelir.
Hem de yolcuyla kurulan bağın güçlenmesi.
Bugün bu yönde adımlar atıldığını görmek güzel.
Ancak bir noktaya da değinmeden geçemeyeceğim.
Mağazada 85 bin liraya varan valizler görünce insan ister istemez durup düşünüyor.
85 bin lira!
Bir valiz.
Yanlış anlaşılmasın.
Lüks ürün satılmasına karşı değilim.
Her ürünün bir müşterisi vardır.
Ama Türk Hava Yolları gibi milletin gönlünde özel yeri bulunan bir markanın mağazasında, daha ulaşılabilir fiyatlarla daha geniş kitlelere hitap eden ürünlerin öne çıkmasını isterim.
Çocuk harçlığını biriktirip THY maketi alabilsin.
Bir öğrenci sevdiği havayolunun çantasını taşıyabilsin.
Bir emekli torununa küçük bir hediye alabilsin.
Marka dediğiniz biraz da böyle büyür.
Sadece pahalı ürünlerle değil.
İnsanların gönlüne girerek.
O nedenle buradan küçük bir önerim olsun:
85 bin liralık valiz veya 5990 liralık model uçak yerine, herkesin ulaşabileceği ürünleri çoğaltın.
İnanın, kazanan yine Türk Hava Yolları olur.


Ah dostlar...
Türk Hava Yolları için yıllar içinde ne fikirler sundum.
Ne projeler anlattım.
Bazıları küçük dokunuşlardı.
Bazıları hayata geçirildiğinde önemli fark yaratabileceğine inandığım projelerdi.
Bir kısmı dinlendi.
Bir kısmı dinlenmedi.
Bazı önerilerimin benzerlerini yıllar sonra uygulamada görmek de beni mutlu etti.
Bunların hepsinin benim önerilerim sayesinde gerçekleştiğini söyleyecek değilim.
Böyle bir iddiam yok.
Ama yıllar önce aynı fikirleri masaya koymuş olmanın verdiği bir memnuniyet var.
Çünkü mesele kimin söylediği değil.
Mesele Türk Hava Yolları'nın kazanması.
İşte tam da bu yüzden bir şeyi anlamakta zorlanıyorum.
Eleştirdiğimiz zaman neden rahatsızlık duyuluyor?
Bir eksik gördüğümüzde yazmamız neden yanlış anlaşılıyor?
Yıllarca bu şirketin başarılarıyla gurur duyduk.
Dünyanın dört bir yanında bayrağımızı taşıyan uçaklarını alkışladık.
Başarılarını yazdık.
Gelişmesini istedik.
Fikir sunduk.
Öneride bulunduk.
Gerektiğinde eleştirdik.
Peki bütün bunları yapan bir gazetecinin Türk Hava Yolları'na karşı olduğu nasıl düşünülebilir?
Bir kurumu sevmek, o kurumun her kararını alkışlamak zorunda olmak değildir.
Bazen en samimi destek, yanlış gördüğünüz bir şeyi açıkça söylemektir.
Eleştiri düşmanlık değildir.
Gazetecilik de halkla ilişkiler faaliyeti değildir.
Bizim görevimiz gördüğümüzü yazmak.
Doğruyu alkışlamak.
Eksik gördüğümüzü dile getirmek.
Elbette kişisel kırgınlıkları haberin önüne koymadan.
Elbette hakkaniyetten ayrılmadan.
Türk Hava Yolları hepimizin gururu.
Öyle de kalmasını istiyoruz.
İşte bütün mesele bu.
***
Gelelim yıllardır bitmeyen başka bir meseleye.
Avrupa vizesi.
Tam bir sabır sınavı.
2013 yılında başlayan süreçten söz ediyoruz.
Aradan tam 13 yıl geçmiş.
Avrupa Birliği'nin belirlediği 72 kriterin 66'sı tamamlanmış.
Geriye altı kriter kalmış.
Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, geçtiğimiz günlerde önemli bir açıklama yaptı.
Eksik kalan altı başlığa ilişkin düzenleme taslaklarının tamamlanmak üzere olduğunu ve bütçe görüşmelerinin ardından Meclis gündemine geleceğini söyledi.
Güzel haber.
Önemli adım.
Umarım sonuç alınır.
Ama insan sormadan edemiyor.
13 yıl!
Bir çocuğun ilkokula başlayıp üniversite kapısına geldiği süre.
Biz hâlâ vize serbestisini konuşuyoruz.
Üstelik bu mesele artık yalnızca turistik seyahat meselesi olmaktan çıktı.
Bakıyorsunuz...
Uluslararası bir kongrede bilimsel tebliğ sunacak akademisyen vize alamıyor.
Yıllarca araştırma yapmış.
Çalışmasını hazırlamış.
Davet edilmiş.
Ama gidemiyor.
Bir başka örnek...
Avrupa'daki önemli bir etkinliği haberleştirecek gazeteci vize başvurusu yapıyor.
Davetiyesi var.
Görevi belli.
Seyahat amacı açık.
Ama başvurusu olumsuz sonuçlanabiliyor.
İnsan gerçekten hayret ediyor.
Bilim insanı bilgi paylaşacak.
Gazeteci haber yapacak.
Sanatçı eserini sergileyecek.
İş insanı ticaret yapacak.
Ama önce vize engelini aşmak zorunda.
Elbette her ülkenin sınır güvenliği konusunda kuralları vardır.
Vize başvurularının değerlendirilmesi de ilgili devletlerin yetkisindedir.
Buna itirazımız yok.
İtirazımız, sürecin zaman zaman öngörülemez hale gelmesine.
Geciken randevulara.
Uzayan değerlendirmelere.
Açıklaması yetersiz bulunan ret kararlarına.
Ve bütün bunların insanların mesleki hayatlarında yarattığı kayıplara.
Bir akademisyen kongreye yetişemiyorsa yalnızca o kişi kaybetmez.
Bilimsel iş birliği de kaybeder.
Bir gazeteci uluslararası etkinliği takip edemiyorsa yalnızca gazeteci kaybetmez.
Haber alma hakkı da bundan etkilenir.
Bir iş insanı toplantıya katılamıyorsa ticaret fırsatı kaçabilir.
Havacılık sektörü açısından da durum farklı değil.
Uluslararası fuarlar, konferanslar, teknik toplantılar, eğitim programları...
Hepsi seyahat gerektiriyor.
Havayolları dünyanın dört bir yanına uçuyor.
Ama o uçaklarda seyahat etmek isteyen insanların önüne bazen bürokratik engeller çıkıyor.
Ne tuhaf değil mi?
Uçaklar sınırları aşıyor, insanlar vize duvarına takılıyor.
İşte bu nedenle Hakan Fidan'ın açıkladığı hazırlığı önemsiyorum.
Ama beklentimiz yalnızca yeni bir düzenlemenin Meclis'e gelmesi değil.
Somut sonuç alınması.
Çünkü eksik kriterlerin tamamlanması da tek başına vizesiz seyahatin hemen başlayacağı anlamına gelmiyor.
Avrupa Birliği'nin değerlendirme ve karar süreçleri var.
Yani daha gidilecek yol bulunuyor.
Umarım bu defa o yolun sonu görünür.
Türk vatandaşlarının, özellikle bilimsel, kültürel ve mesleki faaliyetler için seyahat edenlerin karşılaştığı güçlüklerin azaltılması hem Türkiye'nin hem de Avrupa'nın yararına olacaktır.
***
Yazının başında öğretmenlerden söz ettim.
Sonra üretimden.
Havacılıktan.
Vizelerden.
Aslında hepsinin ortak bir noktası var.
Her zaman dile getirdiğim üzere insan.
İyi yetişmiş insan.
Üreten insan.
Düşünen insan.
Dünyayla yarışan insan.
Ve bütün bunların başlangıcında yine öğretmen var.
Öğretmene değer verirseniz bilim insanı yetişir.
Bilim insanına değer verirseniz teknoloji gelişir.
Üretime değer verirseniz ekonomi güçlenir.
Eleştiriye kulak verirseniz kurumlar gelişir.
İnsanların önündeki gereksiz engelleri kaldırırsanız dünya ile bağlarınız güçlenir.
Bu kadar basit.
Ama galiba en çok da basit doğruları hayata geçirmekte zorlanıyoruz.
Yeni haftaya girerken dileğim şu:
Öğretmenlerimizin hak ettiği değeri gördüğü...
Üretenin emeğinin karşılığını aldığı...
Gençlerin gelecekten korkmadığı...
Gazetecinin eleştirisinin düşmanlık sayılmadığı...
Bilim insanının bir kongreye katılmak için kapı kapı dolaşmadığı...
Ve hepimizin biraz daha rahat nefes alabildiği bir Türkiye.
Çok şey mi istiyoruz?
Bence hayır.
Hepinize sağlıklı, huzurlu ve güzel bir hafta diliyorum.
Kalın sağlıcakla.
Serdar BAŞAĞAOĞLU
Yorumlar