Aynı Yol, İki Farklı His: Uçak mı, Tren mi?

Bu soruyu yola çıkmadan hemen önce, çoğu zaman kendi kendime soruyorum.

Cevabı da hemen vermiyorum çünkü ikisini de seviyorum; ama farklı şeyler istedikleri zaman cevap değişiyor. Dünya çapında her yıl milyarlarca insan uçakla seyahat ediyor. 2024’te yaklaşık 4,5 milyar kişi uçakla yolculuk yaptı pandemi öncesi seviyelerin de üzerine çıkıldı.

Uçak sosyal mesafeyi uzatıyor; şehirleri kıtalar kadar yakınlaştırıyor. Bir sabah İstanbul’dan kalkıp akşam Bali’de olmak hâlâ bana mucize gibi geliyor. Öte yandan demiryolu hâlâ milyonlarca insan için günlük yaşamın ritmi.

Dünya genelinde her yıl üç milyardan fazla kişi yüksek hızlı trenlerle yolculuk ediyor ve ray ağı hızla genişliyor. Hindistan’da trenler yılda 8 mily

arın üzerinde yolcu trafiğine sahip bu neredeyse bir kıta nüfusuna eş değer. Uçakta hız var. Kemerini bağlıyorsun, kontrol sende değil; kalkış ve iniş arasında zaman susuyor.

Başlangıç ve varış net, arası flu.

Tren ise farklı; zamanın içinde yürüyor gibi hissediyorum. Camdan geçen yeşilliği, tünelleri, küçük kasabaları… Yol boyunca seyahat etmek hafızaya yazılıyor. Bazı ülkelerde insanlar hiç durmadan uzun mesafeleri trenle kat ediyorlar. Örneğin Avrupa’da tren, uzun mesafe seyahatlerinde önemli bir seçenek: araştırmalarda insanların %34’ü uzun yolculuklarda treni tercih ediyor.

Ama gerçek şu ki ikisi farklı sorulara cevap veriyor. Uçak bana “hız”ı veriyor; mesafeleri küçültüyor. Tren bana “süreç”i veriyor; yoldaki anları hissettiriyor. Ve her ikisine de ihtiyacım oluyor. Uçakla havada süzülürken, dünya haritasını küçültüyorum adeta. Trenin rayları üzerinde ise her kilometre kendi hikâyesini anlatıyor. Hangisinin daha iyi olduğu sorusu bile bazen anlamsız geliyor; doğru soru, “Bugün neye ihtiyacım var?” oluyor.

O yüzden yola çıkmadan önce kendi kendime soruyorum:

Bugün hız mı istiyorum, yoksa akış mı?

Ve cevabım değişiyor. Her seferinde.