SHGM’den havayollarının mali denetiminde yeni dönem

Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü’nün (SHGM) 16 Ekim 2026’da yürürlüğe koyduğu yeni SHT-6AF Talimatı, havayolu ve hava taksi işletmelerinin mali denetiminde önemli değişiklikler getirdi.

AirportHaber’in eski ve yeni düzenlemeleri karşılaştırması, bazı açık yaptırım hükümleri ile mali risk göstergelerinin yeni metinde artık yer almadığını ortaya koydu.

Yaklaşık 11 yıldır yürürlükte bulunan eski talimatın yerini alan yeni düzenleme, mali denetim süreçlerini yeniden şekillendirirken, özellikle uçuş emniyetini etkileyebilecek finansal sorunların hangi kriterlerle değerlendirileceği konusunda soru işaretleri oluşturdu.

YENİ UÇAK VE HAT KISITLAMALARI METİNDEN ÇIKTI

Eski talimatta, mali açıdan yetersiz olduğu tespit edilen bir havayolu şirketinin yeni uçak, yeni hat, uçak kiralama veya ruhsat genişletme taleplerinin SHGM tarafından reddedilebilmesine ilişkin açık hükümler bulunuyordu.

Yeni düzenlemede ise bu tedbirler tek tek sıralanmıyor. Mali durumu olumsuz bulunan işletmenin uyarılması ve düzeltici tedbirler almasının istenmesi öngörülüyor.

Bu değişiklik, SHGM’nin diğer kanun ve yönetmeliklerden kaynaklanan yetkilerinin ortadan kalktığı anlamına gelmiyor. Ancak eski talimatta açıkça yazılan kısıtlamaların yeni metinde neden yer almadığı açıklığa kavuşturulmayı bekliyor.

UÇUŞLARIN DURDURULMASINA İLİŞKİN AÇIK HÜKÜM YOK

Önceki SHT-6AF Talimatı, mali yetersizliğin uçuş emniyetini tehlikeye atması halinde seferlerin kısmen veya tamamen durdurulabileceğini açıkça düzenliyordu.

Yeni talimatta aynı içerikte ayrı bir hüküm bulunmuyor.

Bununla birlikte SHY-6A Yönetmeliği’nde, uçuş emniyetini tehlikeye düşürecek durumlarda operasyonların durdurulmasına yönelik hükümler yürürlükte bulunuyor.

Bu nedenle temel soru, mali sorunların hangi aşamada doğrudan uçuş emniyeti riski olarak kabul edileceği.

YÜZDE 10’LUK KÜÇÜLME EŞİĞİ KALDIRILDI

Eski düzenlemede, havayolu işletmelerinin personel, uçak sayısı, uçuş saati veya iş hacminde mevsimsel etkiler dışında yüzde 10 ve üzerindeki düşüşleri SHGM’ye bildirmesi gerekiyordu.

Yeni talimatta bu yüzde 10’luk sınır yer almıyor.

Bunun yerine nakit sıkıntısına yol açabilecek önemli gelişmelerin bildirilmesi öngörülüyor.

Bu değişiklik, bildirim yükümlülüğünün tamamen ortadan kaldırıldığı anlamına gelmese de erken uyarı açısından kullanılan somut bir sayısal kriterin kaldırılmış olması dikkat çekiyor.

1 MİLYON TL’LİK TEMİNAT BİLDİRİMİ DE YOK

Eski talimatta işletmelerin ortakları veya ilişkili şirketler adına 1 milyon TL ve üzerinde teminat, kefalet ya da garanti vermesi halinde bunun SHGM’ye bildirilmesi gerekiyordu.

Yeni metinde bu tutara ilişkin özel bir bildirim zorunluluğu bulunmuyor.

Ancak ilişkili taraflarla borç ve alacak ilişkileri mali değerlendirme kriterleri arasında yer almaya devam ediyor.

MALİ SORUNLAR ARTIK RESMİ YAZIYLA BİLDİRİLECEK

Yeni düzenlemeyle bildirim yöntemi de değiştirildi.

Önceki sistemde bazı mali gelişmelerin finansal tabloların dipnotlarında belirtilmesi yeterliyken, yeni talimatta önemli mali olayların sorumlu personel tarafından imzalanmış yazıyla SHGM’ye bildirilmesi gerekiyor.

Bu yöntem bildirimlerin daha doğrudan takip edilmesini sağlayabilir. Ancak her bildirim için ayrı ve açık sürelerin belirtilmemesi uygulamada yeni soru işaretleri yaratıyor.

HAVA TAKSİ ŞİRKETLERİNİN RAPORLAMA YÜKÜ AZALDI

Eski talimatta hava taksi işletmelerinin altı aylık mali tablolarını da SHGM’ye sunması gerekiyordu.

Yeni düzenlemede ise yıl sonu mali tablolarının takip eden yılın nisan ayı sonuna kadar sunulması yeterli olacak.

Böylece altı aylık olağan bildirim yükümlülüğü kaldırılmış oldu.

Bu durum işletmelerin idari yükünü azaltırken, yıl içindeki olası mali sorunların hangi yöntemlerle erken tespit edileceği sorusunu da gündeme getiriyor.

5 BİN TL’LİK CEZA YERİNE GENEL CEZA MEVZUATI

Eski talimatta bazı ihlaller için doğrudan 5 bin TL idari para cezası öngörülüyordu.

Yeni metinde belirli bir tutar yazılmadı. Bunun yerine SHY-İPC olarak bilinen idari para cezaları yönetmeliğine atıf yapıldı.

Dolayısıyla cezalar kaldırılmış değil; uygulanacak yaptırım ilgili mevzuata göre belirlenecek.

MALİ DENETİM İLE UÇUŞ EMNİYETİ ARASINDAKİ BAĞ DEVAM EDİYOR

Yeni talimat, mali denetim sonucunda ortaya çıkan risklerin gerektiğinde teknik ve operasyonel birimlere bildirilmesini de öngörüyor.

Bu önemli; çünkü ciddi finansal sorunlar bakım, personel, kiralama veya tedarik süreçlerini etkileyerek operasyonel risklere dönüşebilir.

Ancak her mali sorun yaşayan şirketin uçuş emniyetini tehlikeye attığı söylenemez. Asıl önemli olan, risk büyümeden önce hangi göstergelerin dikkate alınacağı ve ne zaman müdahale edileceği.

SHGM’NİN AÇIKLAMASI BEKLENEN SORULAR

Yeni SHT-6AF Talimatı bazı süreçleri sadeleştirirken, eski metinde bulunan somut kriterlerin bir bölümünü de ortadan kaldırdı.

Bu nedenle şu sorular önem kazanıyor: Yeni uçak ve hat taleplerine yönelik kısıtlamaların açıkça yazılmamasının nedeni ne? Mali yetersizliğin uçuş emniyetine dönüştüğü nasıl belirlenecek? Yüzde 10’luk küçülme sınırının yerine hangi erken uyarı sistemi kullanılacak? Hava taksi şirketlerinin ara dönem mali durumu nasıl izlenecek?