SHGM Yönetmeliğiyle Pilot Lisansı Pamuk İpliğine Bağlı!

Türk sivil havacılığında pilot lisanslarını doğrudan ilgilendiren SHY-1 Pilot Lisans Yönetmeliği’nin 16’ncı maddesi, dikkat çekici sonuçlar doğurabilecek hükümler içeriyor. Yönetmeliğe göre, kasten işlenen bir suç nedeniyle bir yıl veya daha fazla hapis cezasına mahkûm olan pilotlar, lisans için aranan şartlardan birini kaybetmiş sayılabiliyor.

Düzenlemenin en kritik noktası ise yalnızca ilk kez pilot lisansı alacakları kapsamaması. Yönetmelik; lisans almış, alacak, temdit edecek veya yenileyecek kişileri de kapsıyor.

SADECE TERÖR VE AĞIR SUÇLAR DEĞİL

SHY-1’in 16’ncı maddesinde devletin güvenliğine karşı suçlar, anayasal düzene karşı suçlar, zimmet, rüşvet, dolandırıcılık, sahtecilik, kaçakçılık, ulaşım araçlarının kaçırılması ve terör örgütleriyle bağlantılı çeşitli suçlar ayrıca sıralanıyor.

Ancak madde bununla sınırlı değil.

Düzenlemede ayrıca “kasten işlenen bir suçtan dolayı bir yıl veya daha fazla süreyle hapis cezası” alanların da gerekli şartı taşımadığı belirtiliyor.

Bu hüküm nedeniyle, suçun doğrudan havacılıkla bağlantılı olması gerekmiyor. Örneğin özel hayatta yaşanan bir kavganın kasten yaralama suçuna dönüşmesi ve sonuçta bir yıl veya üzerinde hapis cezası verilmesi halinde pilot lisansı açısından 16’ncı maddenin gündeme gelmesi mümkün.

Ancak her kavga, soruşturma veya mahkûmiyetin otomatik olarak lisans iptali anlamına gelmediğinin altını çizmek gerekiyor. Genel hükümde kasten işlenmiş suç ve en az bir yıllık hapis cezası eşiği bulunuyor.

YÖNETMELİK AÇIKÇA “LİSANS İPTAL EDİLİR” DİYOR

Asıl tartışma ise 16’ncı maddenin ikinci fıkrasında başlıyor.

Yönetmelikte, lisans verildikten sonra kişinin 16’ncı maddenin (b) veya (c) bentlerindeki şartları artık sağlamadığının tespit edilmesi halinde:

“Pilot lisansları iptal edilir” hükmü bulunuyor.

Burada “belirli süreyle askıya alınır” veya “olayın niteliğine göre değerlendirilir” şeklinde kademeli bir yaptırım öngörülmüyor.

Bu nedenle düzenleme, uçuş emniyeti ile kişinin çalışma hakkı arasındaki ölçülülük tartışmasını beraberinde getiriyor.

UÇUŞ DİSİPLİNSİZLİĞİNDE BİLE KADEMELİ YAPTIRIM VAR

Yönetmeliğin başka bir maddesi ise tartışmayı daha da dikkat çekici hale getiriyor.

SHY-1’in 37’nci maddesine göre, pilotun lisans imtiyazlarını uygun kullanmaması veya uçuş disiplinsizliği yapması halinde kusurun derecesine göre lisans bir aydan iki yıla kadar askıya alınabiliyor.

Aynı veya benzer ihlalin üç yıl içinde tekrarlanması durumunda lisans bir daha verilmemek üzere iptal ediliyor. Uçuş emniyetinin ağır ihmal veya kasıtla ihlal edilmesi halinde ise doğrudan iptal mümkün.

Ortaya çıkan tablo dikkat çekici:

Doğrudan uçuş emniyetiyle bağlantılı bazı disiplin ihlallerinde kademeli yaptırım uygulanabilirken, 16’ncı maddedeki adli sicil şartının kaybedilmesi durumunda yönetmelik doğrudan lisans iptalini öngörüyor.

“ÖMÜR BOYU PİLOTLUK BİTER” DEMEK İÇİN YÖNETMELİK YETERLİ DEĞİL

Burada önemli bir hukuki ayrıntı da bulunuyor.

16’ncı maddenin ikinci fıkrasında “lisans iptal edilir” deniliyor ancak “bir daha verilmemek üzere” ifadesi kullanılmıyor. Buna karşılık 37’nci maddede bazı ağır veya tekrarlanan ihlaller için açıkça “bir daha verilmemek üzere iptal” hükmü yer alıyor.

Bu nedenle yalnızca SHY-1 metnine dayanarak, 16’ncı madde kapsamında lisansı iptal edilen bir pilotun ömür boyu yeniden lisans alamayacağını söylemek mümkün değil. Bu durumda yeniden lisanslandırmanın nasıl ele alındığının SHGM tarafından açıklığa kavuşturulması gerekiyor.

YABANCI PİLOTLARDA NASIL UYGULANIYOR?

Yönetmelik, yabancı ülkelerde düzenlenmiş lisansların Türkiye’de kullanılmasına da imkân tanıyor. EASA üyesi ülkelerden alınan lisanslar belirli şartlarla kabul edilebiliyor; diğer ülkelerin lisansları ise SHGM tarafından valide edilebiliyor.

Bu noktada önemli bir soru ortaya çıkıyor:

Türk pilotların adli sicil ve arşiv kayıtları incelenirken Türkiye’de görev yapan yabancı pilotların kendi ülkelerindeki geçmiş kayıtları da aynı kapsamda araştırılıyor mu?

Yönetmelik metni bu kontrolün pratikte nasıl gerçekleştirildiğine ilişkin ayrıntılı bir yöntem ortaya koymuyor.

HAVA-SEN TEPKİ GÖSTERDİ

Pilotları temsil eden HAVA-SEN de son dönemde uygulamanın lisans yenileme ve ilave işlem başvurularında gündeme geldiğini belirterek düzenlemeye tepki gösterdi ve SHGM’ye başvuruda bulunduğunu açıkladı.

Ancak tartışmanın merkezinde sendika açıklamasından çok SHGM’nin yürürlükteki SHY-1 Yönetmeliği bulunuyor.

Şimdi yanıt bekleyen temel sorular oldukça net:

Bu madde nedeniyle bugüne kadar kaç pilotun lisansı iptal edildi? Hangi suçlar lisans iptaline yol açtı? Suçun uçuş emniyetiyle bağlantısı ayrıca değerlendiriliyor mu? Lisansı iptal edilen bir pilot hangi şartlarda yeniden lisans alabiliyor? Ve yabancı pilotlar aynı kapsamda denetleniyor mu?

Bu sorulara verilecek yanıtlar, Türk sivil havacılığında binlerce pilotu ilgilendiren düzenlemenin gerçek boyutunu ortaya koyacak.

©AirportHaber ÖZEL