Bandırma Hava Üssü’nün Bilinmeyen Hikâyesi Kitap Oldu

Bandırma’nın havacılık tarihinde iz bırakan ancak bugüne kadar yeterince bilinmeyen bir dönem, yeni bir araştırma kitabıyla gün yüzüne çıkarıldı.

Bandırma Haydar Çavuş Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi Tarih Öğretmeni Hakan Çağatay’ın hazırladığı “Bandırma’da 6. Ana Jet Üssü’nün Yapılış Süreci ve THY Seferleri (1949-1975)” adlı kitap yayımlandı.

Uzun yıllara dayanan arşiv çalışması ve tanıklıklarla hazırlanan eser; Bandırma Hava Üssü’nün kuruluş sürecinden Türk Hava Yolları’nın Bandırma seferlerine, NATO döneminden Erdek turizmine kadar kentin yakın tarihinde önemli yer tutan birçok bilinmeyen ayrıntıyı ortaya koyuyor.

Yüksek Lisans Tezinden Kitaba Uzanan Çalışma

1995 yılından bu yana Milli Eğitim Bakanlığı bünyesinde tarih öğretmeni olarak görev yapan Hakan Çağatay, Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi’nde hazırladığı yüksek lisans tezini yeni bilgi ve belgelerle genişleterek kitap haline getirdi.

Çağatay, araştırmasının temelinde Bandırma Hava Üssü’nün kuruluş süreci ile THY’nin Bandırma uçuşlarının yer aldığını belirtti.

Çalışmaya başlamasında çocukluk yıllarında annesinden dinlediği bir hatıranın etkili olduğunu söyleyen Çağatay, “Çocukluğumdan beri Bandırma Hava Üssü’nün ne zaman ve neden kurulduğunu merak ediyordum. Annem bana, bana hamileyken Türk Hava Yolları uçağıyla Bandırma’dan İstanbul’a 15 dakikada uçtuğunu anlatırdı. Bu hikâye bende iz bıraktı. Yüksek lisansa başlayınca da çalışılmamış bir konu seçmek istedim ve Bandırma Hava Üssü’nü araştırmaya başladım” dedi.

Stratejik Üssün Perde Arkası

Kitapta en dikkat çeken başlıklardan biri, Bandırma Hava Üssü’nün stratejik kuruluş amacı oldu.

Çağatay’ın araştırmasına göre Bandırma, İkinci Dünya Savaşı yıllarında İngilizlerin, Soğuk Savaş döneminde ise Amerikalıların dikkatini çeken stratejik noktalardan biri olarak öne çıktı.

Çağatay, olası bir savaş durumunda Romanya’daki Ploieşti petrol sahalarına yönelik harekâtlarda Bandırma’nın kullanılmasının planlandığını belirterek, bu stratejik önem karşılığında Türkiye’ye önemli askeri destek sağlandığını ifade etti.

Araştırmada, ABD Başkanı’nın Sovyetler Birliği liderine gönderdiği mektuplarda da Bandırma’nın stratejik önemine yer verildiği aktarıldı.

6. Ana Jet Üssü’nün Kuruluş Süreci

Kitapta, 6. Hava Alayı’nın İzmir Gaziemir’de kurulmasının ardından 1 Haziran 1943 tarihinin Bandırma Hava Üssü’nün fiili başlangıcı olarak kabul edildiği belirtildi.

Birliğin 1949 yılında Bandırma’ya taşınmasıyla resmi kuruluş süreci başladı. 1951 yılında 6. Hava Üs Komutanlığı kuruldu. 1952 yılında F-84G Thunderjet jetlerinin gelişiyle birlik, 6. Ana Jet Üssü adını aldı.

Çağatay, üssün kısa sürede Türkiye’nin hava savunmasında ve NATO görevlerinde önemli rol üstlendiğini belirtti. Kitapta, Bandırma’daki birliklerin uluslararası yarışmalarda özellikle İtalyan ekiplerini geride bırakarak dikkat çeken başarılara imza attığı bilgisine de yer verildi.

THY Seferleri ve Bandırma’nın Havacılık Hafızası

Eserde, Türk Hava Yolları’nın 1949-1975 yılları arasında Bandırma’ya düzenlediği seferler de ayrıntılı şekilde ele alındı.

Bir dönem Bandırma’dan İstanbul’a çok kısa sürede ulaşım imkânı sunan bu uçuşlar, kentin ulaşım tarihinde özel bir yer tuttu.

Çağatay, Bandırma Hava Üssü’nde tarifeli sivil uçuşların yeniden başlaması ihtimaline de değinerek, özel şartlarda sivil kullanıma izin verilebilse de ekonomik gerekçeler nedeniyle düzenli seferlerin yeniden başlamasının zor olduğunu söyledi.

Geçmişte gerçekleştirilen deniz uçağı denemelerinin ise maliyet ve hava şartları nedeniyle sürdürülemediğini hatırlattı.

NATO Askerleri Erdek Turizmini Etkiledi

Kitapta yalnızca askeri havacılık tarihi değil, üssün Bandırma ve çevresinin sosyal yaşamına etkileri de incelendi.

Araştırmaya göre, 1960’lı ve 1970’li yıllarda Almanya, Belçika ve Hollanda başta olmak üzere NATO ülkelerinden gelen askeri personel, özellikle Erdek turizminin gelişmesine katkı sağladı.

Bu etkinin resmi raporlara da yansıdığı belirtildi.

Çağatay, 1949-1975 dönemindeki Bandırma’nın bugünkünden oldukça farklı olduğunu ifade ederek, Zeki Müren’in kenti “küçük ve şirin bir kasaba” olarak tanımladığını, yabancı pilotlar ve Sovyet heyetlerinin anılarında da benzer değerlendirmelerin yer aldığını aktardı.

“Unutulan Bir Dönemi Şehir Hafızasına Kazandırmak İstedik”

Çalışmasının amacını anlatan Hakan Çağatay, Bandırma’da bir hava üssünün neden kurulduğunu ve THY seferlerinin niçin başlatıldığını araştırarak, bu gelişmelerin kentin sosyal ve ekonomik hayatına etkilerini ortaya koymak istediklerini söyledi.

Çağatay, “Amacımız, unutulmaya yüz tutmuş bu önemli dönemi yeniden şehir hafızasına kazandırmak” ifadelerini kullandı.

Bandırma’nın havacılık geçmişini belgeler ve tanıklıklarla ele alan eser, hem kent tarihi hem de Türk havacılık tarihi üzerine çalışma yapan araştırmacılar için önemli bir başvuru kaynağı niteliği taşıyor.