Keltler

Amasyalı Strabon der ki Anadolu'ya göç eden Kelt kavimler anayasa yazdı, 300 kişilik meclis kurdu, Ankara'yı başkent yaptı, 12 kişilik yönetim kurulu ülkeyi yönetti. Toplum yapısı aşiretlerden ibaretti dolayısıyla tahakküme yatkın değillerdi: özgürlük ve bağımsızlık karakterleriydi.

İsviçre'ye yerleşen Keltler kadim doğrudan demokrasi adaplarını hala sürdürüyor.

Fransa'ya yerleşen Keltler önce Roma İmparatorluğu sonra Fransız kralı tarafından katledildiler.

Romalılar onlara Volcae (yani yerel halklar), Fransızlar ise kralsızlar (Sans Roi) diyordu. İspanya'ya yerleşen Keltlerin direnişini Franco kırdı. İrlanda'ya ve İskoçya'ya yerleşen Keltler İngiliz İmparatorluğun yayılımına hala direniyorlar.

Aşiretlerin bazılarını tanıyorsunuz: MacDonald, MacIntosh, MacCain...

Yunanlar Anadolu Keltlerine Galatoi diyordu. Kim bilir belki demokrasiyi onlardan öğrenmişlerdi.
2500 yıl sonra Ankara tekrar başkent oldu, her Anadolu çocuğunun alnında gizli yazı "özgürlük ve bağımsızlık karakterimdir" anayasa oldu, bireylerin egemenliği Cumhuriyet oldu:
Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramınız kutlu olsun, geçmişi 100 değil, 2500 yıllık!

Ama uyumak yok, özgürlük ve bağımsızlık tehdit altında: bazı kişiler biat etmenizi istiyor, egemenliğin tam tersi.

Özgürlükçüler ve Tahakkümcüler arasında mücadeleyi konu alan Cloud Atlas filminden bir sahne: Huzur evinden firar eden yaşlılar soluğu bir birahanede alır, yakalamaya gelen el takımı onları orada bulur, son nefesiyle bir yaşlı bağırır:

"Eeeeeyyyy! Tanrı'nın verdiği özgürlüğümüzü çiğniyor bunlar, azıcık desteğe ihtiyacımız var,
Aranızda hakiki İskoçyalı var mı?"

Ben de size soruyorum: özgürlük, bağımsızlık, egemenlik karakterinizde var mı?
Yoksa tahakkümcü el takımı mısınız?

Kaynaklar:               Strabon: https://lnkd.in/e2x_TT-H, Volcae: https://lnkd.in/enHJUNge, Kralsızlar: https://lnkd.in/ewvDyCXs .

Kelt kavimleri, Demir Çağı ve erken Roma döneminde Batı ve Orta Avrupa'nın geniş bir bölümünde yaşamış, birbirine akraba diller konuşan halklar topluluğudur. "Kelt" tek bir devlet veya tek bir millet değil, ortak dil ve kültür özellikleri taşıyan birçok farklı kabileyi ifade eder.

En yoğun olarak şu bölgelerde bulunuyorlardı: Günümüz İrlanda, İskoçya, Galler, İngiltere'nin bir kısmı, Fransa (özellikle Galya), Belçika, Güney Almanya, Avusturya, İsviçre, Kuzey İspanya, Kuzey İtalya.

Hatta bir grup MÖ 3. yüzyılda Anadolu'ya göç ederek Galatya (Ankara ve çevresi) bölgesine yerleşti.

Keltler, Kabileler halinde yaşıyorlardı. Her kabilenin kendi kralı veya lideri vardı. Savaşçılık önemliydi.

Demir işçiliği, silah yapımı ve sanat eserleriyle tanınıyorlardı. Doğaya büyük önem veriyorlardı. Dinleri;

Keltlerin dini çok tanrılıydı. En önemli dini sınıf druidler adı verilen rahiplerdi. Druidler, Dini törenleri yönetir, Hukuki anlaşmazlıkları çözer, Eğitim verir, Astronomi ve doğa bilgisiyle ilgilenirdi.

Kelt dilleri Hint-Avrupa dil ailesine aittir. Günümüzde hâlâ yaşayan Kelt dilleri şunlardır:

İrlandaca, İskoç Galcesi, Galce (Welsh), Bretonca (Fransa'nın Bretagne bölgesinde), Manx ve Korn dili ise yeniden canlandırılmaya çalışılmaktadır.

MÖ 1. yüzyılda Roma Cumhuriyeti, özellikle Julius Caesar döneminde Galya'yı fethetti. Bu fetihlerden sonra kıta Avrupası'ndaki birçok Kelt topluluğu zamanla Roma kültürü içinde asimile oldu. İrlanda ve İskoçya'nın bazı bölgelerinde ise Kelt kültürü daha uzun süre varlığını korudu.

Bugün Kelt kültürünün etkileri özellikle İrlanda, İskoçya, Galler, Bretagne (Fransa) gibi bölgelerde dil, müzik, dans, düğüm motifleri (Celtic knots), festivaller ve folklorda yaşamaya devam etmektedir.

Keltler, Avrupa'nın en önemli antik kültürlerinden biri olarak kabul edilir ve tarih, sanat ile dilbilim açısından büyük önem taşırlar.

Kelt dillerinin bir kısmı hâlâ konuşulmaktadır. Bunlar arasında:

İrlandaca (Gaeilge) – İrlanda'da resmî dildir.

İskoç Galcesi (Scottish Gaelic) – İskoçya'nın bazı bölgelerinde konuşulur.

Galce (Welsh) – Galler'de yüz binlerce kişi tarafından kullanılmaktadır.

Bretonca – Fransa'nın Bretagne bölgesinde konuşulur.

Kernevek (Cornish) ve Man Adası Galcesi (Manx) ise yeniden canlandırılmaktadır.

Kelt sanatı, karmaşık düğüm desenleri ve spiral motifleriyle tanınır. Kelt düğümü (sonsuzluğu simgeler). Üçlü sarmal (Triskele), Kelt haçı, Metal işçiliği ve süslü el yazmaları ünlüdür.

Bu motifler günümüzde dövmelerde, takılarda ve grafik tasarımlarda oldukça popülerdir.

El Yazmaları arasında en ünlü eserlerden biri Book of Kells adlı, yaklaşık 9. yüzyıldan kalma süslü İncil el yazmasıdır. Kelt sanatının en önemli örneklerinden biri kabul edilir.

Kelt mitolojisi günümüz fantastik edebiyatını da etkilemiştir. Periler (Fairies), Banshee, Druidler, Cú_Chulainn ve Fionn mac Cumhaill gibi kahramanlar yaratmışlardır.

Avalon ve bazı Arthur efsaneleri üzerinde Kelt etkileri arasında Bayramlar, bugün kutlanan bazı geleneklerin kökeninde Kelt festivalleri bulunur:

Samhain           Modern Cadılar Bayramı (Halloween) ile ilişkilendirilir.

Beltane             Bahar festivalleri.

Imbolc               Baharın başlangıcını simgeler.

Lughnasadh    Hasat bayramı.

Kelt müziği günümüzde hâlâ canlıdır. Gayda, Kelt arpı, Keman (fiddle), Tin whistle, Bodhrán davulu.

İrlanda ve İskoçya'nın geleneksel müziği dünya çapında dinlenmektedir.

Hukuk ve Toplum açısından ise eski Kelt toplumlarında, Kabile yapısı, Şairlerin (bardların) önemli konumu, Druidlerin dinî ve hukukî rolleri gibi unsurlar tarih araştırmalarında önemli yer tutar.

Avrupa'da birçok yer adı Kelt kökenlidir. Örneğin: Paris (Parisii kabilesinden), Dublin'in eski adı Baile Átha Cliath Kelt dilindendir. Thames, Avon gibi bazı nehir adları Britanya'nın Kelt dillerinden gelir.

Bugün özellikle İrlanda, İskoçya, Galler, Bretagne (Fransa), Cornwall, Man Adası gibi bölgelerde Kelt kimliği güçlü biçimde yaşatılmaktadır. Festivaller, müzik etkinlikleri ve dil eğitimleriyle bu miras korunmaktadır.

Keltlerin siyasi yapıları Roma fetihleri ve sonraki tarihsel süreçlerle büyük ölçüde ortadan kalkmış olsa da kültürel mirasları Avrupa'nın birçok yönünü etkilemiştir. Özellikle dil, sanat, müzik, folklor ve mevsimsel kutlamalar alanlarında etkileri günümüzde de açıkça görülmektedir. Ayrıca modern fantastik edebiyat, oyunlar ve sinemada Kelt mitolojisinden esinlenen pek çok unsur kullanılmaktadır.

Anadolu, tarih boyunca birçok uygarlığa ev sahipliği yapmış ve Asya ile Avrupa arasında bir köprü olduğu için farklı kültürlerin izlerini günümüze taşımıştır. Bu kültürlerin bıraktıkları başlıca mirasçılar Hititler, Frigler, Lidyalılar, Urartular, İyonlar, Persler, Roma ve Bizans, Selçuklular ve Osman Oğulları, Anadolu'ya Yazı ve hukuk sistemleri, Ticaret yolları ve ekonomi, Bilim ve felsefe, Mimari eserler, Sanat ve el sanatları, Tarım ve sulama teknikleri ile Farklı dinî ve kültürel gelenekler gibi alanlarda kalıcı katkılar sağlamıştır. Günümüzde Anadolu'daki antik kentler, kaleler, tapınaklar, camiler, kiliseler, köprüler ve müzelerde sergilenen eserler bu zengin mirasın en önemli kanıtlarıdır.

Böyle bir zengin miras, dünyanın başka bir bölgesinde görülmez.

Mirasyedi gibi davranmayı bırakıp bu mirası geliştirmeli, katkıda bulunarak özelleştirmeli ve tüm dünyaya damgamızı vurabilmek için bilim ışığında yürümeliyiz.

https://servetbasol.com