Havacılık sektörü pandemi sonrası en büyük krizini yaşıyor!

Orta Doğu’da devam eden savaşın etkileri, küresel havacılık sektöründe pandemi sonrası en büyük krizi tetikledi. Uçuş iptalleri, artan yakıt maliyetleri ve yatırımcı kayıpları sektör genelinde ciddi bir baskı oluştururken, havayolu şirketleri hem operasyonel hem de finansal açıdan zor bir döneme girdi.

Financal Times'ta yer alan habere göre; Savaşın dördüncü haftasına girilmesiyle birlikte sektör temsilcileri, artan petrol fiyatları, Körfez bölgesindeki hava sahası kısıtlamaları ve küresel talepte olası daralma riskine dikkat çekti. Jet yakıtı fiyatlarının son bir ayda iki katına çıkması, havayollarının maliyet yapısını doğrudan etkiledi. Sektörde toplam maliyetlerin yaklaşık üçte birini oluşturan yakıt giderlerindeki bu artışın, bilet fiyatlarına kaçınılmaz şekilde yansıyacağı belirtiliyor.

Havayolu yöneticileri, geçmişte fiyat dalgalanmalarına karşı yapılan hedge işlemlerine rağmen mevcut artışın sürdürülebilir olmadığını vurguluyor. easyJet CEO’su Kenton Jarvis, 2022’de Ukrayna savaşının ardından yaşanan artışların bile geride kaldığını belirterek, mevcut durumun pandemi sonrası en ciddi sarsıntı olduğunu ifade etti.

Finansal piyasalarda da sert bir tepki gözlendi. Savaşın başlamasından bu yana dünyanın en büyük 20 halka açık havayolu şirketinin piyasa değerinden toplamda yaklaşık 53 milyar dolar silindi. Yatırımcıların düşüş beklentisiyle açığa satış pozisyonlarını artırdığı, özellikle düşük maliyetli taşıyıcıların bu süreçte daha fazla baskı altında kaldığı belirtiliyor.

Pandemi sonrası toparlanma sürecinde rekor kârlara ulaşan sektör için yeni risk ise talep tarafında ortaya çıkıyor. Artan bilet fiyatlarının yolcu talebini uzun vadede baskılayabileceği değerlendiriliyor. Lufthansa CEO’su Carsten Spohr, yolcu başına ortalama kârın yaklaşık 10 euro seviyesinde olduğunu belirterek, artan maliyetlerin şirketler tarafından absorbe edilmesinin mümkün olmadığını ve fiyat artışlarının kaçınılmaz olduğunu söyledi.

Kriz yalnızca yolcu taşımacılığıyla sınırlı kalmadı. Küresel lojistikte yaşanan aksaklıklar nedeniyle hava kargo talebinde artış yaşanırken, bazı havalimanlarında kapasite sorunları ortaya çıktı. Örneğin Cenevre Havalimanı’ndan çıkan kargo uçaklarının doluluk oranlarının zirveye ulaşması nedeniyle bazı yüklerin kara yoluyla Paris’e taşındığı bildirildi.

Sektördeki belirsizlik, yakıt arzına yönelik endişeleri de beraberinde getirdi. Air France-KLM CEO’su Ben Smith, olası bir jet yakıtı sıkıntısına karşı alternatif operasyon planları üzerinde çalıştıklarını ve Asya’nın bazı bölgelerine yapılan uçuşlarda kesintiye gidilebileceğini açıkladı.

Krizin merkez üssü ise Körfez bölgesi oldu. Bölgenin önde gelen taşıyıcıları Emirates, Etihad ve Qatar Airways, hava sahası kısıtlamaları ve turizm talebindeki sert düşüş nedeniyle uçuş programlarında ciddi azaltmalara gitmek zorunda kaldı.

Uluslararası Hava Taşımacılığı Birliği (IATA) Genel Direktörü Willie Walsh, mevcut krizin pandemi kadar büyük olmadığını ancak 11 Eylül sonrası döneme benzer bir talep daralmasına yol açabileceğini ifade etti.

Uzmanlar, özellikle devlet desteği olmayan havayolu şirketlerinin bu süreçte daha kırılgan hale geleceğine dikkat çekiyor. Havacılık danışmanlık firması Aviation Advocacy Başkanı Andrew Charlton, Körfez’deki bayrak taşıyıcı havayollarının devlet destekli yapıları sayesinde ayakta kalabileceğini, ancak diğer şirketler için riskin daha yüksek olduğunu belirtti.

Tüm bu gelişmeler, havacılık sektörünün jeopolitik krizlere karşı ne kadar hassas olduğunu bir kez daha ortaya koyarken, sektörün kaderinin büyük ölçüde çatışmanın seyrine bağlı olacağı değerlendiriliyor.