"Uçaklar Hatalardan Değil, Sessizlikten Düşer"

Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü eski Genel Müdür Yardımcısı Oktay Erdağı, kaleme aldığı değerlendirme yazısında havacılıkta ekip kaynak yönetimi (CRM), güç dengesi ve emniyet kültürü üzerine çarpıcı uyarılarda bulundu. Erdağı, özellikle son dönemde Türk Hava Yolları çevresinde kamuoyuna yansıyan kabin görevlisi–pilot ilişkilerine dair tartışmaların “magazin” başlığı olarak görülmemesi gerektiğini belirterek, konunun doğrudan uçuş emniyetiyle bağlantılı olduğunu savundu.

“Emniyet Zinciri Sessizlikle Kopar”

Erdağı yazısında, havacılık kazalarının çoğu zaman teknik hatalardan önce “konuşulmayan riskler” nedeniyle ortaya çıktığını ifade etti. Kokpit, kabin ve bakım hattının aynı emniyet zincirinin halkaları olduğunu vurgulayan Erdağı, bu halkalar arasındaki iletişimin zayıflamasının zinciri sessizce incelttiğini belirtti.

CRM’in gerçek sınavının sınıf ortamında değil, kurumsal güç dengeleri içinde verildiğini dile getiren Erdağı, ekipte en kıdemsiz personelin dahi “dur” diyebilme hakkının güvence altında olmadığı bir ortamda CRM’in kağıt üzerinde kalacağını kaydetti.

Güç Dengesizliği ve Otorite Gradyanı Uyarısı

Yazıda, ekip içindeki güç ve statü dengesizliğinin emniyet kültürünü zedeleyebileceğine dikkat çekildi. Erdağı’na göre, algılanan kayırmacılık ya da ayrıcalık duygusu; kabin ekibinin kokpite çekinmeden geri bildirim yapmasını engelleyebilir, raporlama kültürünü zayıflatabilir ve “just culture” anlayışını işlevsiz hale getirebilir.

Bu durumun uzun vadede küçük sapmaların normalleşmesine yol açabileceğini belirten Erdağı, “Kazalar bir günde olmaz; sessizlikle başlar” değerlendirmesinde bulundu.

“Emniyet Sloganla Sağlanmaz”

Erdağı, emniyetin bir maliyet kalemi değil, kurumsal bir sigorta olduğunu ifade ederek; operasyonel baskı, yorgunluk ve performans kaygısının insan faktörünü doğrudan etkilediğini vurguladı. Slot baskısı, servis–operasyon dengesi ve “uçağı yetiştir” kültürünün emniyet üzerindeki etkilerinin göz ardı edilmemesi gerektiğini belirtti.

Somut Adım Çağrısı

Yazısında çözüm önerilerine de yer veren Erdağı, ekip içi ilişki politikalarının emniyet diliyle yeniden ele alınması, CRM’in hat üstünde ölçülmesi, anonim ve misilleme karşıtı raporlama mekanizmalarının güçlendirilmesi ve yorgunluk risk yönetiminin etkin uygulanması gerektiğini kaydetti. Ayrıca kabin, kokpit ve teknik birimlerin ortak emniyet forumlarında bir araya gelmesinin önemine dikkat çekti.

“Asıl Tehlike Sessiz Normalleşme”

Erdağı, büyük ve köklü havayolu yapılarında asıl riskin bireysel ilişkilerden ziyade adalet ve eşitlik algısının zedelenmesi olduğunu belirtti. “Uçaklar hatalardan değil, konuşulmayan hatalardan düşer” ifadesini yineleyen Erdağı, havacılıkta emniyetin ancak açık iletişim ve güven kültürüyle sürdürülebileceğini vurguladı.

Erdağı’nın değerlendirmeleri, havacılık sektöründe insan faktörü, CRM uygulamaları ve kurumsal emniyet kültürü üzerine yeni bir tartışma başlatmış durumda.