Süpersonik uçak X-59'un test sürecinde neler yaşandı?

NASA’nın sessiz süpersonik demonstratörü X-59, 20 Mart 2026 tarihinde gerçekleştirilen ikinci test uçuşunu planlanandan erken tamamlamak zorunda kaldı. Kurumdan yapılan açıklamada, “geri dönüş” çağrısının ardından uçağın ve pilotun güvenli şekilde Kaliforniya’daki Edwards Hava Üssü’ne iniş yaptığı bildirildi.

NASA’nın sosyal medya platformu üzerinden paylaştığı bilgilere göre X-59, yerel saatle 10.54’te havalandı ancak kısa süre sonra üsse geri dönme kararı alındı. Paylaşılan görüntülerde inişin normal şekilde gerçekleştiği görülürken, uçuşun neden erken sonlandırıldığına ilişkin detayların daha sonra açıklanacağı ifade edildi.

İkinci test uçuşunun, deneysel jet için “uçuş zarfı genişletme” sürecinin başlangıcı olması planlanıyordu. Bu kapsamda uçağın önce 12 bin feet irtifada yaklaşık 230 mil/saat, ardından kontrollerin uygun olması halinde 20 bin feet irtifada 260 mil/saat hıza çıkarılması hedefleniyordu. Bu aşama, ilerleyen süreçte uçağın yaklaşık Mach 1.4 (yaklaşık 925 mil/saat) hız ve 55 bin feet irtifaya ulaşacağı kapsamlı test programının ilk adımı olarak görülüyordu.

Uçuş sırasında test pilotu Jim “Clue” Less kokpitte yer alırken, NASA test pilotu Nils Larson da bir F/A-18 takip uçağıyla X-59’u gözlemliyordu. Ancak uçuş takip verilerine göre X-59’un havada yalnızca yaklaşık sekiz dakika kaldığı belirtildi.

X-59, ilk uçuşunu 28 Ekim 2025 tarihinde gerçekleştirmişti. Bu uçuşun ardından NASA ve Lockheed Martin ekipleri, motorun sökülüp yeniden takılması, kuyruk bölümünde bakım çalışmaları ve 70’ten fazla panelin kontrolü dahil kapsamlı bir bakım ve inceleme süreci yürüttü. İkinci uçuş öncesinde 12 Mart’ta motor çalıştırma testi de tamamlanmıştı.

NASA, geri dönüş kararına neyin neden olduğuna ve planlanan test hedeflerinin ne ölçüde gerçekleştirildiğine ilişkin henüz detay paylaşmadı.

X-59, NASA’nın Quesst misyonunun merkezinde yer alıyor. Proje kapsamında, süpersonik uçuş sırasında oluşan yüksek sesli sonic boom etkisinin daha düşük seviyede bir “yumuşak darbe”ye dönüştürülmesi hedefleniyor. Elde edilecek verilerin, gelecekte kara üzerinde ticari süpersonik uçuşların önünü açabilecek düzenlemelere katkı sağlaması bekleniyor.

 

After taking off at 10:54 a.m. PDT, NASA's quiet supersonic X-59 aircraft returned prematurely following a return-to-base call. The pilot and aircraft landed safely and successfully. More information is forthcoming. https://t.co/cFTERKA4g9 pic.twitter.com/eTzlCmuLKQ

— NASA Aeronautics (@NASAaero) March 20, 2026