Dijital Masal Anlatıcılığı: SHGM’nin Kamuoyuna Sunduğu Parlak Ama Boş Vaatler

Eski Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü (SHGM) Genel Müdür Yardımcısı Oktay Erdağı, SHGM’nin son dönemde kamuoyuna yaptığı dijitalleşme açıklamalarını sert bir dille eleştiren kapsamlı bir değerlendirme kaleme aldı. Erdağı, “dijital dönüşüm” söyleminin, sahadaki yapısal sorunları ve emniyet eksiklerini perdeleyen bir anlatıya dönüştüğünü savundu.

Erdağı’nın değerlendirmesinde, Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü tarafından yapılan açıklamaların hesap verebilir bir düzenleyici metin olmaktan uzak olduğu, daha çok kurumsal bir tanıtım broşürü niteliği taşıdığı ifade edildi. Kullanılan kavramların ve uluslararası referansların sahada somut bir karşılığının bulunmadığını vurgulayan Erdağı, “süslü söylemlerle gerçeklerin örtülmeye çalışıldığını” ileri sürdü.

ICAO denetimleri hatırlatıldı

Yazıda, Eylül 2024’te gerçekleştirilen ICAO denetimlerine dikkat çekilerek, Türkiye’nin aldığı puanlar hatırlatıldı. Erdağı, 193 ICAO üyesi ülke arasında gerilere düşülmüş olmasına rağmen, kamuoyuna “standartlara uygun dijitalleşme” anlatısı sunulmasını eleştirdi. “Eğer gerçekten ICAO standartlarına uygun bir dönüşüm söz konusuysa, bunun denetim sonuçlarına da yansıması gerekirdi” değerlendirmesinde bulundu.

Eğitim ve sağlık düzenlemeleri mercek altında

SHGM’nin havacılık eğitimi ve sağlık alanında yaptığı düzenlemelerin de sorgulandığı yazıda, sektörün ana paydaşlarının görüşlerinin alınıp alınmadığı soruldu. Erdağı, Türk Hava Yolları, DHMİ, havalimanı işletmecileri, yer hizmetleri şirketleri ve meslek örgütlerinin resmi katkıları varsa kamuoyuyla paylaşılması gerektiğini belirtti.

Havacılık sağlık muayenelerinde “objektiflik” iddiasının da tartışmalı olduğunu savunan Erdağı, kararların “sistem” veya “algoritma” gerekçesiyle muhatapsız bırakılmasının ciddi bir sorun yarattığını ifade etti. Karar süreçlerinde sorumluluğun belirsizleştiğini vurguladı.

“Dijitalleşmiş bürokrasi” eleştirisi

Yeni SHT-EĞİTİM/SINAV talimatı ve KDM-ORG sistemi de yazıda ele alınan başlıklardan biri oldu. Erdağı, bu uygulamaların sektörde daha fazla belge, daha fazla onay ve daha yoğun merkezi kontrol anlamına geldiğini, bunun ise dijital dönüşüm değil “dijitalleştirilmiş bürokrasi” olduğunu dile getirdi.

Maliyetlerin düştüğü yönündeki resmi söylemin de tek taraflı olduğunu savunan Erdağı, kamu otoritesinin maliyetinin azalmasına karşın sektörün uyum ve zaman maliyetlerinin arttığını ifade etti.

“ICAO ve EASA referansları kalkan olarak kullanılıyor”

Değerlendirmede, ICAO ve EASA atıflarının yanlış uygulamaları meşrulaştırmak için kullanıldığı öne sürüldü. Uluslararası kuruluşların “neyin sağlanacağını” tanımladığına dikkat çeken Erdağı, bunun “nasıl uygulanacağının” ise ülkenin idari kültürü ve denetim anlayışıyla doğrudan ilişkili olduğunu vurguladı.

“Dijital olmak yetmez, adil olmak gerekir”

Yazısının sonunda Erdağı, Türk sivil havacılık sektörünün dijitalleşmeye, standardizasyona veya merkezileşmeye karşı olmadığını belirterek, asıl itirazın şeffaf olmayan, hesap vermeyen ve tek yönlü bir idare anlayışına olduğunu kaydetti. “Gerçek emniyet, yazılımlarla değil; kurumların vicdanı ve hesap verebilirliğiyle sağlanır” ifadelerini kullandı.