Suudi Arabistan’a F-35 satışında Çin endişesi

ABD istihbaratının, Suudi Arabistan’a önerilen 24 milyar dolarlık F-35 satışının hassas askerî teknolojilerin Çin’in eline geçmesi riskini doğurabileceği konusunda uyarıda bulunduğu bildirildi. Endişelerin merkezinde Riyad’ın Pekin ile savunma ilişkileri ve Çin üretimi telekomünikasyon ekipmanları bulunuyor.

The New York Times’ın 16 Eylül 2026 tarihli haberine göre, ABD istihbarat birimlerinin hazırladığı değerlendirmelerde, Suudi Arabistan’a satılması planlanan F-35 savaş uçaklarının teknolojik güvenliğine ilişkin soru işaretleri dile getirildi.

İsmi açıklanmayan ABD’li yetkililere dayandırılan haberde, Çin askerî personelinin Suudi üslerine erişimi ve ülkedeki Çin menşeli iletişim altyapısının başlıca riskler arasında gösterildiği belirtildi.

ABD Dışişleri Bakanlığı, 48 savaş uçağı ve bir yedek motoru kapsayan satış paketini Haziran 2026’da ön inceleme için Kongre’deki iki komiteye sundu. Başkan Donald Trump, Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman’ın Beyaz Saray ziyareti öncesinde, Kasım 2025’te satışa desteğini açıklamıştı.

Habere göre, ABD Savunma İstihbarat Ajansı’nın (DIA) birkaç ay önce hazırladığı ayrıntılı rapor, Amerikan ve Suudi personelin F-35 teknolojisini yeterince koruyup koruyamayacağını sorguluyor. Pentagon’un özellikle uçağın gelişmiş radar ve gözetleme sistemlerinin güvenliğine odaklandığı aktarılıyor.

Raporda, F-35 teknolojisinin bulunduğu alanlara erişimin Suudi ve Amerikan yetkililer ile yüklenicilerle sınırlandırılması gerektiği belirtiliyor. Riyad’ın, Çin askerî ve istihbarat personeliyle bağlantılı kuruluşlarla temaslara daha geniş kısıtlamalar getirmeyi kabul edip etmeyeceği de değerlendirmede ele alınıyor.

Bir diğer endişe ise Huawei ve ZTE tarafından sağlanan ekipmanlar. Raporda, Suudi makamlarının bu ekipmanları telekomünikasyon ağlarından, yönlendirici altyapısından ve savunma tesislerinden kaldırmaya hazır olup olmadığı soruluyor.

DIA’nın 2025 sonbaharındaki ilk değerlendirmesinde daha genel kaygılara yer verdiği, yeni raporun ise teknik riskleri ayrıntılandırdığı bildirildi. Raporun yönetim birimleri ve Kongre ofisleriyle paylaşıldığı, bazı Kongre üyeleri ile danışmanların yönetimden açıklama istediği aktarıldı.

Suudi Arabistan’ın Çin ile gelişen savunma ilişkileri de tartışmanın önemli bir bölümünü oluşturuyor. Gazete, Pekin’in Riyad’a balistik füze sağladığını ve füze üretim tesisleri ile operasyonel kapasitesinin geliştirilmesine destek verdiğini yazdı.

ABD istihbaratı, 2020’de Birleşik Arap Emirlikleri’ne önerilen F-35 satışı konusunda da benzer endişeler dile getirmişti. Söz konusu süreç, Washington’ın Abu Dabi’nin Çin ile ilişkilerine yönelik kaygıları nedeniyle ilerleyememişti.

Suudi Arabistan’a yönelik satış planı, İsrail’in bölgedeki askerî üstünlüğünün korunması açısından da tartışılıyor. Habere göre İsrailli yetkililer de satışa ilişkin endişelerini iletti.

ABD Dışişleri Bakanlığı, Pentagon ve Suudi Arabistan Büyükelçiliği gazeteye yorum yapmayı reddederken, Beyaz Saray ile Çin Büyükelçiliği yorum taleplerine yanıt vermedi.