Ortadoğu Gerilimi Küresel Havacılığı Sarsıyor

Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü eski Genel Müdür Yardımcısı Oktay Erdağı, Ortadoğu’da İran–İsrail–ABD ekseninde büyüyen askeri gerilimin küresel sivil havacılık üzerinde ciddi etkiler yarattığını belirtti. Erdağı, hava sahalarının kapanması, artan güvenlik riskleri ve enerji fiyatlarındaki yükselişin sektörü çok yönlü bir krize sürüklediğini ifade etti.

On Binlerce Uçuş İptal Edildi

Erdağı’nın değerlendirmesine göre çatışmanın başlamasından bu yana dünya genelinde yaklaşık 25 bin uçuş iptal edildi. Aynı dönemde petrol fiyatlarının 92 dolar seviyesine yükselmesi, havayolu şirketlerinin maliyetlerini önemli ölçüde artırdı.

Ortadoğu hatlarında uçuş iptalleri art arda uzatılırken, bazı seferlerin önce 2 Mart, ardından 6 Mart ve son olarak 14 Mart tarihine kadar durdurulduğu belirtildi. Bu gelişmeler, bölgedeki hava sahalarının güvenliği konusundaki belirsizliğin devam ettiğini gösteriyor.

Hava Sahası Kapanmaları Küresel Trafiği Etkiliyor

Ortadoğu’nun dünya havacılığının en kritik geçiş noktalarından biri olduğunu vurgulayan Erdağı, Avrupa ile Asya arasındaki ana uçuş koridorlarının önemli bölümünün İran, Irak, Suriye ve Körfez hava sahalarından geçtiğini hatırlattı.

Bölgede artan askeri risk nedeniyle havayolları üç seçenekle karşı karşıya kalıyor: uçuşları iptal etmek, daha uzun alternatif rotalara yönelmek veya artan maliyetlere rağmen uçuşları sürdürmek.

Özellikle İran hava sahasından kaçınan Avrupa–Asya uçuşlarında uçuş sürelerinin 1 ila 3 saat uzayabildiği belirtiliyor. Bu durum yalnızca yakıt tüketimini artırmakla kalmıyor; mürettebat planlaması, uçak rotasyonu, slot yönetimi ve yolcu bağlantılarını da doğrudan etkiliyor.

Yakıt Fiyatları Havayollarını Zorluyor

Havayolu şirketlerinin maliyetlerinde yakıt giderlerinin payının yüzde 30–40 seviyesine kadar çıkabildiğine dikkat çeken Erdağı, petrol fiyatlarındaki yükselişin sektörde ciddi baskı oluşturduğunu ifade etti.

Bu durumun bilet fiyatlarının artmasına, talebin düşmesine ve havayolu şirketlerinin kârlılığının hızla erimesine yol açabileceği değerlendiriliyor. Pandemi sonrası toparlanma sürecindeki havacılık sektörü için enerji fiyatlarındaki artışın yeni bir stres testi anlamına geldiği belirtiliyor.

Türkiye İçin Hem Risk Hem Fırsat

Türkiye’nin jeopolitik konumu nedeniyle küresel hava taşımacılığında önemli bir transit merkez olduğunu vurgulayan Erdağı, Ortadoğu’daki her krizin Türk havacılığını doğrudan etkilediğini dile getirdi.

Avrupa–Asya bağlantılarının önemli bölümünün Türkiye üzerinden geçtiğini hatırlatan Erdağı, Türk Hava Yolları ve diğer Türk taşıyıcılarının Ortadoğu pazarında güçlü bir kapasiteye sahip olduğunu belirtti.

Bölgedeki uçuş iptallerinin gelir kaybına yol açabileceğini ifade eden Erdağı, buna karşın Avrupa ile Asya arasında alternatif güvenli rotalar arayan havayolları için Türkiye’nin daha önemli bir merkez haline gelebileceğini söyledi.

Kriz Yönetimi Vurgusu

Erdağı, Türkiye’nin bu süreçte hava sahası güvenliği, uluslararası koordinasyon ve şeffaf bilgilendirme konularında aktif rol üstlenmesi gerektiğini belirtti. İstanbul Havalimanı’nın kriz dönemlerinde alternatif bir küresel hub olarak konumlandırılabileceğini ifade eden Erdağı, enerji maliyetlerine karşı sektöre yönelik destek mekanizmalarının da gündeme gelebileceğini kaydetti.

“Havacılık Jeopolitikten Bağımsız Değil”

Erdağı, havacılığın çoğu zaman sınırları ortadan kaldıran bir sektör olarak görülse de gerçekte jeopolitik gelişmelerden doğrudan etkilendiğini vurguladı. Ortadoğu’daki her gerilimin petrol fiyatlarından uçuş rotalarına kadar tüm havacılık sistemini etkilediğini belirten Erdağı, iptal edilen binlerce uçuşun yalnızca bir rakamdan ibaret olmadığını söyledi.

Erdağı’na göre bu iptallerin arkasında aksayan ticaret, geciken kargolar, iptal edilen seyahatler ve milyarlarca dolarlık ekonomik kayıp bulunuyor.

“Havacılık yalnızca uçaklardan ibaret değildir” diyen Erdağı, sektörün aynı zamanda jeopolitik, enerji ve güvenlik dengelerinin kesiştiği kırılgan bir sistem olduğunu ifade etti.